Umiejętność czytania nie jest kluczem do zrozumienia treści. Żeby zrozumieć modlitwę, trzeba pojąć jej sens. „Damienne nie umiała czytać, ale nauczyła mnie, jak się modlić” Piastunka kochała swoją podopieczną miłością bezwarunkową. Bez niej świat Marguerite rozpadł się jak marzenie, jak złudzenie. Już nie miał kto stanąć w obronie młodziutkiej kobiety. Ludzie nie czujący w ręku twardej monety, odwracają się pozornie bezradni. „Wątpiłam. Nie ufałam Opatrzności, ale błagam was, bądźcie moimi aniołami stróżami.” Marmurowe postacie przypominały jej, zbyt szybko dojrzałej kobiecie, zabawy w wieży. Został zamknięty etap życia, kiedy wzorcem była czarodziejka Kirke i waleczna Tymoris. Wróciły obrazy z przeszłości. Przeklęta Isola, góra na której codziennie trzeba było walczyć o życie i oddać śmierci swoich najbliższych. Cytra, skrywająca zwłoki synka, przywiodła wspomnienie nauki gry na klawesynie. Kiedy Roberval swoimi dłońmi przykrywał dziewczęce ręce i prowadził ja po klawiaturze. „Nie odważyłam się na niego spojrzeć, ale czułam jego doświadczenie. Muzyka przepływała przez nas.” Jego ręce… Kiedy płynęły po klawiszach na fali dźwięków, wywoływały dreszcze. Kiedy krzyczał na nią, niepamiętającą wybranych psalmów, budził rozpacz, wstyd, wręcz niewiarę. A przecież tylko Matka Boska wytrwała z nią do ostatniej przerażającej chwili w zimnej grocie. Kiedy Marguerite z nadzieją spoglądała w dal, Boża opiekunka już też poszarzała. „Matka Boska patrzyła mi w oczy, ale nie mówiła nie karciła mnie ani nie pocieszała. Jej oblicze miało drobne pęknięcia. Jej korona była matowa.” Chwile refleksji przypominały jej czytanie psalmów, które niewątpliwie wytykają wszystkie wady… Zgoda. Ale dlaczego spojrzenie oziębłych oczu nie ujawnia prawdziwych intencji opiekuna - pobożnego, ale niewyrozumiałego? Złudzenia… Ileż one warte, kiedy zamiast sakiewki w kieszeni bardziej potrzebny był nóż? Allegra Goodman opisała świat kobiet, w którym niewiasty musiały nauczyć się samodzielności, żeby przetrwać. W tym środowisku, lekceważonym przez mężczyzn, musiały walczyć o wolność decydowania o sobie. Mogły kłamać, planować intrygi, trzymać klucz od skarbca i pokornie prosić. Teraz narzekacie na nas… A przecież pytamy was o zdanie, odbieramy dzieci z przedszkola, znacie numer naszego konta. I nie lekceważymy was.

Isola Allegry Goodman to jedna z najważniejszych książek 2025 roku według Time'a, Vogue'a i The New York Timesa, dlatego z wielką radością sięgnęłam po tę książkę. Isola to powieść historyczna oparta na prawdziwej historii Marguerite de La Rocque, która w 1542 roku płynęła statkiem wraz z kuzynem, szlachcicem o imieniu Jean-Francois Roberval, by założyć kolonię w Nowym Świecie, a dokładniej na terenie dzisiejszej Kanady. W czasie rejsu młoda kobieta zakochuje się z wzajemnością w sekretarzu Robervala, ale zazdrosny kuzyn zostawia ją wraz z kochankiem i starą pastunką na bezludnej wyspie, gdzie muszą zadbać o swoje bezpieczeństwo, zdobyć pożywienie i wodę, aby przeżyć. Powieść Allegry Goodman jest subtelna, ale jednocześnie poruszająca i dobrze ukazuje historię kobiety zmuszonej do zmierzenia się nie tylko z okrutnym losem, lecz także z samą sobą. Autorka prowadzi narrację spokojnie, bez gwałtownych zwrotów akcji, jednak to właśnie ta powściągliwość sprawia, że historia nabiera głębi i autentyczności. Język powieści jest oszczędny, prawie surowy, ale jednocześnie obrazowy i przemawiający do wyobraźni. Autorka potrafi budować emocje poprzez drobne szczegóły i niedomówienia, ale największą siłą tej książki jest główna bohaterka. Marguerite to postać pełna sprzeczności – z jednej strony krucha, wychowana w świecie zasad i zależności, z drugiej niezwykle silna. Jej przemiana, szczególnie po zesłaniu na bezludną wyspę, pokazuje, że prawdziwa siła rodzi się w sytuacjach ekstremalnych. Wyspa staje się nie tylko miejscem walki o przetrwanie, ale także przestrzenią wewnętrznego dojrzewania i odkrywania własnej tożsamości. Jej droga – od życia w świecie pozorów i zależności do brutalnej walki o przetrwanie – pokazuje, jak ogromna siła drzemie w człowieku. Szczególnie poruszające są momenty zwątpienia i kryzysu wiary, które nadają historii autentyczności i głębi. Autorka bardzo dobrze buduje nastrój. Surowa, nieprzystępna wyspa staje się niemal osobnym bohaterem – miejscem pełnym ciszy, lęku, ale też przemiany. To właśnie tam Marguerite dojrzewa, uczy się samodzielności i odkrywa, kim naprawdę jest. Motyw przetrwania został ukazany w sposób przejmujący, ale jednocześnie pozbawiony przesadnego dramatyzmu, co czyni tę historię jeszcze bardziej wiarygodną. Duże wrażenie robi także warstwa refleksyjna powieści, gdyż skłania do zadawania pytań o sens wiary, znaczenie wolności i rolę kobiet w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Autorka nie narzuca interpretacji, lecz daje czytelnikowi przestrzeń do własnych przemyśleń. Isola nie jest książką, która szokuje czy trzyma w napięciu od pierwszej do ostatniej strony. To raczej historia, która stopniowo wciąga i skłania do refleksji. Pokazuje siłę kobiet, kruchość ludzkich złudzeń oraz to, jak wiele człowiek jest w stanie znieść, gdy zostaje pozbawiony wszystkiego. To wartościowa powieść, zwłaszcza dla tych, którzy cenią literaturę spokojną, a jednocześnie głęboką i emocjonalną. Allegra Goodman udowadnia, że siła literatury nie tkwi w gwałtownych zwrotach akcji, lecz w emocjach i prawdzie o człowieku. To historia o przetrwaniu, nadziei i kobiecej sile, która inspiruje i porusza. Zdecydowanie jedna z tych książek, które warto przeczytać:)

Są powieści, które działają jak zimny podmuch wiatru z nieznanego morza. Najpierw tylko muska skórę, lecz z czasem przenika coraz głębiej, aż w końcu pozostaje w człowieku na długo po zamknięciu ostatniej strony. „Isola” należy do tej kategorii. To powieść, która niemal niezauważalnie zamyka czytelnika w swojej przestrzeni – w świecie surowym, obojętnym, a zarazem boleśnie ludzkim.U źródeł tej opowieści znajduje się postać Marguerite de la Rocque de Roberval – kobiety urodzonej w epoce, która od początku zdawała się wyznaczać granice jej życia. Szlacheckie nazwisko brzmi tu jak echo dawnej świetności, bardziej wspomnienie niż realna tarcza chroniąca przed okrutnym losem. Osierocona w dzieciństwie, dorasta w cieniu cudzej władzy i cudzych decyzji. Dziedzictwo, które powinno stanowić fundament elementarnego bezpieczeństwa, rozpływa się w rękach tych, którzy powinni je chronić. Pozostaje jedynie godność. Goodman buduje swoją historię z niezwykłą uważnością na napięcia, które rozdzierają ludzkie istnienie. Jednym z najbardziej poruszających elementów jest kontrast pomiędzy pochodzeniem Marguerite a jej rzeczywistą pozycją. Z jednej strony istnieje pamięć o świecie, w którym zasady, etykieta i hierarchia porządkują rzeczywistość. Z drugiej – proza życia, w której te struktury okazują się złudzeniem. Ten rozdźwięk pulsuje pod powierzchnią całej powieści, jak ledwie słyszalny ton, który jednak nie pozwala o sobie zapomnieć. W samym sercu tej historii znajduje się relacja znacznie głębsza niż więzy krwi czy tytuły. Stara piastunka, która od lat towarzyszy Marguerite, jest czymś więcej niż opiekunką.W jej obecności kryje się szczególny rodzaj oddania, przypominający cichą przysięgę składaną każdego dnia na nowo.Choć sama nigdy nie zaznała prawdziwej niezależności, nosi w sobie moralną niezłomność, która staje się dla młodej szlachcianki pierwszą lekcją siły. Ich relacja jest jednym z najpiękniejszych i najbardziej wzruszających elementów powieści, głęboka jak korzenie starego drzewa. Z czasem jestestwo Marguerite zaczyna przypominać drogę przez coraz węższe korytarze. Społeczne reguły uczą ją milczenia: wszechobecnego mechanizmu, który nakazuje kobietom tłumić własne myśli, wygładzać emocje i dostosowywać się do oczekiwań społeczeństwa. Milczenie staje się formą przetrwania, lecz zarazem powoli obraca się w wewnętrzną walkę. To właśnie w tym napięciu Goodman odnajduje jeden z najciekawszych tematów swojej powieści: Jak zachować siebie, gdy świat nieustannie próbuje nadać nam inną formę? Moment, w którym bohaterka zostaje wciągnięta w ambitną wyprawę kolonialną, stanowi punkt zwrotny całej opowieści. Morze otwiera przed nią przestrzeń nieznaną i nieprzewidywalną – przestrzeń, która ostatecznie okaże się równie bezlitosna jak ludzkie ambicje. W jednym z najbardziej okrutnych gestów dotyczących Marguerite, wraz z kilkoma towarzyszami, zostaje pozostawiona na odległej wyspie. Od tej chwili historia przestaje być opowieścią o pozycji społecznej, a staje się dramatem czystego przetrwania. To właśnie tutaj proza Goodman osiąga swoją największą intensywność. Krajobraz wyspy nie jest jedynie tłem, staje się niemal osobnym bohaterem. Wiatr, zimno, pustka i cisza tworzą przestrzeń, w której każdy dzień wymaga decyzji o dalszym istnieniu. Autorka opisuje te doświadczenia z niezwykłą powściągliwością, unikając patosu, a przez to czyniąc je jeszcze bardziej przejmującymi. Cierpienie, strata i chroniczna samotność nie są tu sensacją,a codziennością. W jej cieniu pojawiają się pytania o naturę wolności, o sens wiary, o to, czym jest prawdziwa wspólnota między ludźmi. Goodman zestawia różne oblicza religijności: jedne oparte na permanentnym strachu i kontroli, inne na współczuciu i bezinteresowności. Ten kontrast staje się subtelnym, lecz wyraźnym komentarzem na temat tego, jak łatwo idee mogą zostać wypaczone, i jak ogromną siłę ma autentyczna dobroć. Jednym z ciekawszych paradoksów tej historii jest fakt, że prawdziwe poczucie wolności pojawia się dopiero w granicznej chwili całkowitego odrzucenia przez świat. Dopiero gdy znikają społeczne role, tytuły i oczekiwania, Marguerite zaczyna odkrywać siebie w sposób dotąd niemożliwy. Wyspa, będąca symbolem kary i wygnania, staje się równocześnie przestrzenią wewnętrznego przebudzenia. Styl Goodman zasługuje na osobne uznanie. Jej język jest jednocześnie elegancki i oszczędny, pełen subtelnych obrazów, które zapadają w pamięć niczym fragmenty dawno zapomnianych snów.Autorka potrafi zatrzymać uwagę czytelnika na najdrobniejszym szczególe – spojrzeniu, geście, cichym akcie dobroci – i sprawić, że nabiera on symbolicznej wagi.„Isola” to powieść wymagająca emocjonalnie i intelektualnie, ale właśnie dlatego tak niezwykle satysfakcjonująca. Łącząc historyczną inspirację z literacką wrażliwością, Goodman stworzyła dzieło, które mówi o rzeczach najbardziej fundamentalnych.Po zamknięciu tej lektury pozostaje wrażenie obcowania z czymś surowym, a zarazem niewymownie pięknym. Jakby na efemeryczną chwilę zajrzało się w głąb ludzkiej wytrzymałości i zobaczyło, że nawet w najbardziej nieprzyjaznych miejscach może zapłonąć niewielkie, uparte światło. I właśnie to światło sprawia, że historia Marguerite nie gaśnie wraz z ostatnią stroną – przeciwnie, zaczyna wtedy świecić najmocniej.

Allegra Goodman to amerykańska pisarka. Autorka powieści oraz form krótkich, które ukazywały się między innymi w „New York Times”, „Wall Street Journal” oraz „New Yorker”. Laureatka nagrody Whiting Writer’s. „Isola” to powieść oparta na podstawie prawdziwej historii Marguerite de La Rocque, która w 1542 roku wyruszyła w podróż ze swoim kuzynem. Autorka snuje opowieść o życiu młodej szlachcianki rzuconej w wir życia, bez rodziców, skazana na łaskę swojego kuzyna o awanturniczej naturze. Gdy wyrusza razem z nim w podróż do Nowego Świata, nie spodziewa się co przyniesie jej życie. Marguerite zakochuję się, lecz ta miłość sprawia, że zostaje oskarżona o zdradę i porzucona na bezludnej wyspie. Goodman łączy w swojej książce elementy historyczne, które naprawdę się wydarzyły z tymi wykreowanymi, które pomagają czytelnikowi utożsamić się z protagonistką. Pisze w hipnotyzujący sposób, lekkim piórem porywając czytelnika bez większego wysiłku. Książka ta zdecydowanie zasługuje na wszystkie nominacje oraz wyróżnienia, które otrzymała. Było to moje pierwsze spotkanie z twórczością Allegry Goodman. Literatura piękna to rodzaj powieści, po które sięgam najczęściej, ale nie byłam pewna, czy historyczna część tej książki mnie przekona. Autorka jednak złapała mnie za serce sposobem prowadzenia fabuły oraz samą powieścią. Zdecydowanie jest to książka dla osób interesujących się historią oraz dla miłośników literatury pięknej. Jednak „Isola” jest napisana w taki sposób, że myślę, że przekona do siebie nawet tych najwybredniejszych czytelników. N.K. Szkolny Klub Recenzenta